DIETY
DIETY PDF Drukuj Email

 

1. Dieta w chorobie refluksowej żołądkowo-przełykowej

 

       Choroba refluksowa żołądkowo-przełykowa (GERD, ang. gastroesophageal reflux disease) jest schorzeniem przewlekłym, którego istotą jest zarzucanie kwaśnej treści żołądkowej do przełyku. Wywołuje to charakterystyczne objawy i/lub zmiany zapalne w błonie śluzowej przełyku, prowadzące do pogorszenia jakości życia chorych.
Typowe objawy choroby to zgaga i kwaśne odbijania. Inne objawy to bóle w nadbrzuszu, nudności i/lub wymioty, chudnięcie, bóle w klatce piersiowej, przewlekły kaszel, chrypka.
Za podstawową przyczynę choroby uważa się zaburzenia funkcjonowania dolnego zwieracza przełyku (LES) i przejściowe spontaniczne relaksacje tego zwieracza (TLESRs), a także zaburzenia motoryki przełyku, opóźnienie opróżniania żołądkowego, obecność przepukliny rozworu przełykowego przepony, czynniki psychologiczne, stres. Nieleczona choroba refluksowa może prowadzić do różnych powikłań, z których najpoważniejszymi są przełyk Baretta (zmiana przednowotworowa) i rak przełyku.

Modyfikacja diety i stylu życia przynosi efekt terapeutyczny przy niewielkim lub średnim nasileniu objawów choroby. Ma na celu zmniejszenie częstości występowania zgagi i skrócenie czasu jej trwania. W przypadku dużego nasilenia objawów, lub gdy towarzyszy im zapalenie przełyku, konieczna jest farmakoterapia (leki alkalizujące i zwiększające napięcie dolnego zwieracza przełyku).

Zmiana stylu życia
Osoby otyłe lub z nadwagą powinny schudnąć, gdyż otyłość wiąże się ze wzrostem ciśnienia śródbrzusznego, co nasila dolegliwości chorobowe.
Chorym zaleca się jedzenie w ciągu dnia 5-6 niewielkich posiłków. Powinny być one spożywane w spokojnej atmosferze, w wolnym tempie (szybkie jedzenie przyczynia się do wzrostu częstotliwości epizodów refluksu).
Palenie papierosów również powoduje zwiększenie ilości epizodów refluksu, dlatego osobom z objawami choroby refluksowej zaleca się „rzucenie” palenia.
Zmniejszenie dolegliwości można również osiągnąć poprzez przyjmowanie odpowiedniej pozycji w czasie snu i odpoczynku. Zaleca się, aby nie przyjmować pozycji leżącej bezpośrednio po posiłkach. Uniesienie wezgłowia łóżka o 15-20 cm sprzyja sprawniejszemu oczyszczaniu przełyku w czasie snu, co wpływa na zmniejszenie objawów chorobowych.

Objawy GERD nasilają się po dużym wysiłku fizycznym, częstym lub długotrwałym schylaniu się lub jakiejkolwiek aktywności fizycznej wykonywanej bezpośrednio po posiłku. Zaleca się więc unikanie tego typu zachowań. Wskazana jest jednak umiarkowana aktywność fizyczna, dzięki której maleje ryzyko wystąpienia choroby.

  Istotnym elementem terapii niefarmakologicznej jest przestrzeganie odpowiedniej diety. Osoby z objawami GERD powinny unikać produktów i potraw zwiększających wydzielanie kwasu żołądkowego, obniżających ciśnienie w LES, drażniących receptory czuciowe w przełyku i opóźniających opróżnianie żołądkowe.
   Do produktów tych należą:
• produkty i potrawy tłuste, odsmażane i ciężkostrawne,
• cebula i warzywa cebulowe, szparagi, karczochy, pomidory i ich przetwory,
• owoce cytrusowe i soki z tych owoców,
• czekolada i wyroby czekoladowe,
• mocna herbata, kawa, napar z mięty, napoje gazowane, alkohol,
• ostre przyprawy (pieprz, ostra papryka, chilli, curry, ocet, musztarda).

Pozostałe produkty można uznać za dozwolone w diecie chorego.
W celu łagodzenia zgagi zaleca się dodatkowo wypijanie chudego mleka lub napojów mlecznych bądź wody (najlepsza jest ta o dużej zawartości jonów wapniowych).

 

Kilka praktycznych wskazówek:

1)     Nie wystarczy tylko spożywać produkty zalecane dla pacjenta z chorobą refluksową- trzeba je też odpowiednio przyrządzić. Chude mięso z kurczaka otoczone panierką i usmażone na tłuszczu może już wywołać dolegliwości. Można więc zrezygnować ze smażenia i duszenia na głębokim tłuszczu na rzecz grillowania, gotowania i pieczenia w folii. Tak przyrządzone potrawy są lżejsze i lepiej tolerowane przez żołądek.

 

2)     Ważna jest częstotliwość spożywania posiłków. Jedzenie na raz zbyt dużych porcji to jedna z najczęstszych przyczyn dolegliwości refluksowych, nawet jeśli ograniczamy się tylko do potraw bezpiecznych. Trzy większe posiłki lepiej jest rozłożyć na 5-6 małych, spożywanych co 3-4 godziny. Tak rozplanowane menu gwarantuje stały poziom energii i zapobiega napadom większego głodu, który sprzyja przejadaniu się.

 

3)     Układając jadłospis, warto obserwować reakcje własnego organizmu. Każdy reaguje na różne potrawy indywidualnie. Zdarza się, ze to, co nie służy jednej osobie, jest całkowicie neutralne dla drugiej. Warto prowadzić specjalny dzienniczek i zapisywać w nim, co zjedliśmy danego dnia oraz jaka była reakcja żołądka. Jeżeli nie obserwujemy u siebie podejrzanych objawów, potrawę można bez  obaw włączyć do jadłospisu, oczywiście w rozsądnych ilościach.

 

4)     Unikamy jedzenia późnym wieczorem. Kolacja powinna być spożyta najpóźniej 3 godziny przed snem-wskazane są pieczone owoce z dodatkiem kaszy manny i wszelkiego rodzaju sałatki.

 

5)     Dania powinny być ciepłe, a nie gorące. Zbyt wysoka temperatura podrażnia przełyk i ściany żołądka.

 

6)     Należy unikać popijania posiłków zbyt dużą ilością płynów-rozrzedza to soki żołądkowe i spowalnia trawienie. Znacznie lepiej jest pić napoje miedzy posiłkami.

 

7)     Podjadanie jest zakazane!- jest jedną z najczęstszych przyczyn dolegliwości refluksowych. Zaburza pracę układu pokarmowego i powoduje wzdęcia.

 

8)     Należy zrezygnować także z cukierków i żucia gumy. Żując gumę, łykamy powietrze, co jest kolejną, po podjadaniu, przyczyną wzdęcia. Ponad to nasila się wtedy wydzielanie soku żołądkowego.

 

9)     Unikaj dań typu instant (zupy z torebek) oraz potraw o wysokiej zawartości glutaminianu sodu.

 

10)   Tradycyjny cukier warto zastąpić fruktozą. Jest słodsza, a przez to można jej użyć mniej do słodzenia napojów czy potraw.

 

11)   Jeśli źle reagujesz na owoce cytrusowe i postanowiłeś ograniczyć ich spożycie, zastosuj suplementację witaminą C oraz dołącz kwasy omega-3 (zawarte w tłustych rybach morskich, takich jak łosoś, makrela) - mają działanie przeciwzapalne, łagodzą więc ewentualne podrażnianie śluzówki i przyspieszają regenerację tkanek.

 

12)   Bezpośrednio po posiłku nie należy przyjmować pozycji leżącej, bo może to ułatwić cofanie się treści pokarmowej do przełyku i nasilać dolegliwości. Należy tez unikać palenia tytoniu, gdyż drażni on uszkodzoną błonę śluzową przełyku, zmniejsza napięcie dolnego zwieracza przełyku, pogarsza perystaltykę przełyku i powoduje kaszel, który może nasilać objawy choroby.

 

Co jeść a czego unikać?

            Aby łatwiej zorientować się, co warto jeść, a czego lepiej unikać, potrawy można podzielić na trzy kategorie: wskazane, spożywane okazjonalnie oraz niewskazane. Szczególną uwagę zwróć na to, jak reagujesz na produkty, które rozluźniają dolny zwieracz przełyku, tj. czekoladę i miętę, a także owoce cytrusowe, niedojrzałe pomidory i ich przetwory, kawę, herbatę i alkohol.

 

Poniższa tabela zawiera zalecenia dotyczące poszczególnych grup pokarmowych.

 

Grupa                           Pokarmy  wskazane                Potrawy okazjonalne            Potrawy niewskazane

Produkty zbożowe

-Pieczywo jasne, mąka pszenna

-Otręby pszenne, płatki owsiane

-ryż białyl ub brązowy,drobny makaron

-drobne kasze (najlepiej gotowane na sypko)

-chleb czosnkowy

-płatki owsiane  z bakaliami

-pieczywo razowe  i pełnoziarniste

-rogaliki francuskie

-grube

kasze, przede wszystkim gryczanai pęczak

-makarony razowe

Owoce

Najlepiej świeże, dojrzałe bez skórki, gotowane i pieczone:

-jabłka

-banany

-ananasy

-truskawki

-jagody

-brzoskwinie

-winogrona

-maliny

-owoce suszone

-gruszki

-śliwki

-czereśnie

-owoce cytrusowe

Warzywa

-buraki

-marchew

-dynia

-szpinak

-kabaczki

-zielony groszek

-fasolka szparagowa

-sałata

-cykoria

-brokuły

-pieczone ziemniaki

-czosnek

-pieczona cebula

-por

-kapusta kiszona

-pomidory

bez  skórki i ich przetwory

-warzywa konserwowane octem

-warzywa kapustne np. brukselka

-papryka

-ogórek

-rzodkiewka

-kukurydza

-frytki

-ziemniaki smażone

Mięso

Chude, bez kości i skóry:

-polędwica

-wołowina

-kurczak,indyk

-cielęcina

-królik

-ryby

-chude wędliny

- smażone ryby

-szynka

-parówki odtłuszczone


-wszystkie

tłuste, smażone, duszone  na dużej ilości tłuszczu, ze skórką:

-bekon

-boczek

-słonina

-żeberka

-kaczka

-pasztety, konserwy

-kiełbasy, podroby

Jaja

 

 

 

 

-gotowane na miękko

-omlety

 

 

 

 

-jaja sadzone, smażone na niewielkiej ilości tłuszczu

-jajecznica na maśle

-jaja gotowane na twardo

-jaja w majonezie

 

Produkty mleczne

-ser  feta

-serkozi

-mleko0%-2%, mleko zsiadłe

-serki homogenizowane

-białesery

-kefir

-maślanka

-jogurt

-serek wiejski o niskiej zawartości tłuszczu

-ser cheddar

-ser mozarella

-słodka śmietanka do kawy

-jogurty pełnotłuste

-śmietana

-tłuste desery mleczne

-pełnotłuste mleko

-seryżółte

-mleko czekoladowe

Bakalie i dodatki

 

-suszona

żurawina

-orzechy

-pestki dyni

-pestki słonecznika

-mieszanka studencka

Słodycze

- cukier i miód w niewielkich ilościach

-dżemy niskosłodzone, najlepiej bez pestek

- ciastka o niskiej zawartości cukru i tłuszczu

-żelki

-budyń

-musy

-kisiele

-galaretki

-ciasto drożdżowe

-biszkopty

-muffiny

-ciasta z kremem  ibitą śmietaną

-ciasta z kruchym spodem

-pączki

-torty

-faworki

-kruche ciasteczka

-czekolada

-chałwa

Przyprawy i sosy

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Napoje

-sól

-sok z cytryny

-koperek

-wanilia

-bazylia

-oregano

-estragon

-rozmaryn

-szałwia

-koper włoski

 

 

 

-woda mineralna

-słaba herbata

-herbaty owocowe z dozwolonych owoców

-mleko

-kawa zbożowa z mlekiem

-rozcieńczone soki z owoców jagodowych (maliny, porzeczki)

-keczup bez octu

-czosnek

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

-słaba kawa

-piwo bezalkoholowe

-ocet

-chili

-papryka ostra

-tabasco

-pieprz

-musztarda

-chrzan

 

 

 

 

 

 

-kawa naturalna

-czarna herbata

-napoje gazowane

-płynna czekolada, kakao

-napoje alkoholowe

 

 

Podczas diety refluksowej warto dokładnie prowadzić wspomniany już dzienniczek z jadłospisem, aby wiedzieć, które pokarmy są szkodliwe, a które nie. Te obserwacje często pozwalają na rozszerzenie listy produktów dozwolonych, a co za tym idzie-możliwość jedzenia bardziej urozmaiconych i smacznych, a przede wszystkim zdrowych i bezpiecznych dla żołądka posiłków.


Tekst: Opracowanie na podstawie materiałów informacyjnych SANDOZ POLSKA SP. Z O.O.

 


2.  Refluks a styl życia

Objawy choroby refluksowej przełyku mogą zaburzyć komfort życia wielu pacjentów i są częstą przyczyną wizyt w gabinecie lekarskim.

Odpowiednie, regularne posiłki.

Jednym z elementów łagodzenia przebiegu choroby refluksowej  jest regularne przyjmowanie posiłków.

Jedz mniej, ale częściej. Małe porcje nie rozpychają żołądka i pozwalają na dokładniejsze nasycenie kwasami żołądkowymi, co umożliwia skuteczne trawienie przy mniejszym ich wydzielaniu . Podziel trzy duże posiłki na pięć mniejszych.  Staraj się, by Twoja dieta dostarczała potrzebnych witamin i minerałów. Ich zawartość w pożywieniu zapewnia sprawne działanie całego organizmu, w tym również układu trawiennego. Jedz więcej produktów zasadotwórczych, takich jak: ziemniaki, kapusta, brokuły, kalafiory, sałata, ogórki, niskotłuszczowe produkty nabiałowe. Dzięki nim  kwas żołądkowy jest lepiej neutralizowany, co minimalizuje jego szkodliwe działanie na śluzówkę.

Powoli i dokładnie przeżuwaj każdy kęs, delektując się daniem i pij równie wolno. Ponad to powolne jedzenie daje czas twojemu żołądkowi  na wysłanie informacji do mózgu, że jest pełny.
To zapobiega przejadaniu się, którego konsekwencjami są rozepchanie żołądka, nacisk na dolny zwieracz przełyku, który go osłabia, a także zwiększone wydzielanie kwasów żołądkowych.

Odpowiednia waga.

Jeśli masz nadwagę- walcz z nią! Otyłość powoduje wzrost ciśnienia w żołądku, co może prowadzić do wypychania treści żołądka z powrotem do przełyku.
Staraj się tracić na wadze powoli, ale konsekwentnie.

Regularne ćwiczenia fizyczne.

Pozwolą na utrzymanie odpowiedniej wagi, pomogą zrelaksować się i wpłyną korzystnie na trawienie. Każdy rodzaj aktywności fizycznej jest dobry. Możesz jeździć na rowerze, uprawiać Nordic walking czy spacerować po lesie. Unikaj jednak rozciągania, skłonów i przysiadów bezpośrednio po jedzeniu, bo wówczas mogą mieć one odwrotny skutek.

Odpowiednie ułożenie podczas snu.

Płaskie leżenie na łóżku może sprzyjać cofaniu się zawartości żołądka do przełyku. Aby temu zapobiec, podłóż pod nogi głowowej części łóżka podpórki usztywniające. Sen na lewym boku może poprawić komfort wypoczynku nocnego – leżenie na prawym boku może nasilać objawy choroby refluksowej,  gdyż zawartość żołądka dłużej znajduje się w przełyku.

7-8 godzin snu dziennie. Jest to minimalny czas potrzebny do tego, aby ciało i umysł wypoczęły, a poziom stresu obniżył się. Śpij w dobrze wywietrzonym pomieszczeniu, przy zasłoniętym oknie. Wyłącz przed snem radio i TV- mogą powodować, że w nocy będziesz się budzić albo Twoje sny będą niespokojne.

Specjalny dzienniczek.

Pomoże w kontrolowaniu objawów choroby refluksowej przełyku. Dzięki niemu będziesz w stanie unikać np. potraw wzmagających zgagę, a także ustalić harmonogram posiłków i ćwiczeń. Zapisuj każdy posiłek i informację o swoim samopoczuciu. Każdego tygodnia analizuj swoje notatki. Powtarzające się epizody objawów choroby refluksowej w powiązaniu z konkretnymi  daniami lub produktami pozwolą wyeliminować je z diety.

Leczenie farmakologiczne.

Czasami choroba refluksowa jest tak zaawansowana, że zmiana trybu życia nie wystarczy. Wtedy należy skonsultować się z gastroenterologiem, który doradzi najlepszy sposób leczenia.

Produkty kwasotwórcze.

Postaraj się wyeliminować ze swojej diety albo przynajmniej mocno ogranicz spożycie produktów podrażniających błonę śluzową przełyku i stymulujących produkcję kwasów żołądkowych. Do tej grupy należą tłuste wędliny, sery żółte i topione, wiele ryb, słodycze (zwłaszcza ciastka i pączki), wszelkie fast foody ,chipsy ,frytki, ostre przyprawy, czekolada, kawa, herbata, słodzone napoje gazowane.

Domowe środki „na zgagę”

Pamiętaj, że zarówno mięta, jak i mleko, podawane często w celu zmniejszenia dolegliwości refluksowych, jedynie chwilowo neutralizują kwas żołądkowy powracający do przełyku, aby potem wzmóc jeszcze bardziej objawy choroby refluksowej.
PAMIETAJ!!!  Mięta obniża napięcie dolnego zwieracza przełyku i nie jest zalecana.

Przyjmowanie pozycji leżącej bezpośrednio po posiłku.

W takiej pozycji, ze względu na położenie dolnego zwieracza przełyku, kwasy żołądkowe  łatwiej przedostają się do przełyku. Również jedzenie w pozycji leżącej wzmaga objawy refluksowej. Staraj się kłaść spać nie wcześniej niż po 2-3 godzinach od posiłku. 

Papierosy.

Zaburzają i osłabiają pracę dolnego zwieracza przełyku, stymulują produkcję kwasów żołądkowych, a także obniżają wydzielanie śliny stanowiącej neutralną ochronę przed zagrożeniami dla przełyku.

Alkohol.

Stymuluję produkcję kwasu żołądkowego, osłabia pracę dolnego zwieracza przełyku, pozwalając zawartości żołądka na cofanie się do przełyku. Uwrażliwia błonę śluzową przełyku na działanie kwasów żołądkowych.

Niewłaściwy ubiór.

Ubiór powinien być przede wszystkim funkcjonalny i wygodny. Unikaj ciasnych ubrań, pasków, obciskających rajstop i wyszczuplającej bielizny- wszystkiego, co może narazić żołądek na dodatkowe uciski powodujące wypychanie jedzenia z  żołądka z powrotem do przełyku.

Aktywność fizyczna.

Czynności związane z częstym schylaniem się, podnoszeniem ciężkich przedmiotów itp., podczas których dochodzi do nadmiernego uciskania żołądka, mogą wywołać objawy zgagi. Dzieje się tak na skutek wypływania treści ze ściśniętego żołądka z powrotem do przełyku.

Leki.

Niektóre leki mogą rozluźniać dolny zwieracz przełyku i dawać objawy choroby refluksowej. Należą do nich m.in. :

- Beta-blokery i blokery kanału wapniowego -leki stosowane w leczeniu nadciśnienia tętniczego,

- Leki antycholinergiczne (stosowane w chorobie Parkinsona),

- Niesteroidowe leki przeciwzapalne,

- Benzodiazepiny.

Reakcja na leki jest sprawą bardzo indywidualną. Jeśli po zażyciu leku obserwujesz u siebie objawy refluksu-powiedz o tym lekarzowi.

Tekst: Opracowanie na podstawie materiałów informacyjnych SANDOZ POLSKA SP. Z O.O.

 

 

3.  Żywienie w zapobieganiu wzdęciom i gazom jelitowym


Wiele osób cierpi z powodu nadmiaru gazów w przewodzie pokarmowym. Wywołują one bardzo nieprzyjemne, krępujące odczucia i objawy – wzdęcia brzucha, odbijania czy też częste oddawanie gazów.
Nadmierne gromadzenie się gazów w przewodzie pokarmowym może być objawem jakiejś choroby. Jednak najczęściej jest wynikiem niewłaściwego stylu życia, w tym sposobu żywienia. Wzdęciom sprzyja życie w napięciu, stresie i pośpiechu oraz nadmierne jedzenie. Inne możliwe przyczyny to: nietolerancja cukru mlecznego – laktozy, alergie pokarmowe, zespół jelita nadwrażliwego, celiakia i zapalenia jelit.

Aby zapobiegać nadmiernemu gromadzeniu się gazów i wzdęciom należy stosować się do pewnych zasad żywieniowych i reguł stylu życia. Posiłki należy spożywać regularnie – 4-5 razy dziennie, w niewielkiej objętości, w spokojnej atmosferze i bez pośpiechu. Przed połknięciem pokarm powinien być dokładnie przeżuty i pogryziony. Połykanie powietrza podczas jedzenia w pośpiechu może być bowiem jedną z przyczyn gromadzenia się w przewodzie pokarmowym nadmiaru gazów. Z podobnego względu zaleca się również unikanie picia napojów gazowanych.

Nadmierna ilość gazów powstaje w przewodzie pokarmowym na skutek wytwarzania zbyt dużych ilości dwutlenku węgla – dzieje się tak szczególnie po obfitych posiłkach bogatobiałkowych i/lub bogatotłuszczowych.

Istotną rolę odgrywają też nasilone procesy fermentacyjne, zachodzące ze wzmożoną intensywnością po spożyciu niektórych produktów i potraw, takich jak fasola, groch, kapusta, brokuły, kalafior czy brukselka. Dlatego też osoby cierpiące na wzdęcia czy też ze skłonnością do wydalania nadmiernych ilości gazów powinny ograniczyć w swojej diecie produkty zawierające trudniej wchłanialne, podatne na fermentację, węglowodany. Oprócz wcześniej wymienionych, do produktów powodujących nadmierną produkcję gazów jelitowych należą również suszone śliwki, otręby, pory, cebula oraz grzyby. Gazotwórcze mogą być także tłuste potrawy, takie jak śmietana czy wyroby cukiernicze.

U osób z nietolerancją laktozy nadmierną produkcję gazów może stymulować mleko. W takim przypadku – w zależności od indywidualnej tolerancji – należy je zastąpić w diecie fermentowanymi napojami mlecznymi: kefirami lub jogurtami.

Warto pamiętać, że przyczyną zaburzeń w pracy przewodu pokarmowego i wzdęć może być również niedobór prawidłowej flory bakteryjnej w jelitach. Niewłaściwa dieta – uboga w warzywa i owoce, a także kuracje antybiotykowe mogą skutkować wyginięciem pewnych bakterii – korzystnych z punktu widzenia pracy jelit. Dlatego też w profilaktyce wzdęć wskazane są produkty zawierające żywe kultury bakterii, takie jak jogurty czy kefiry, lub zażywanie tzw. probiotyków w kapsułkach.

Ponadto należy ograniczyć spożycie tłuszczów zwierzęcych (tłustych mięs i wędlin, smalcu, śmietany) na rzecz tłuszczów roślinnych (olejów i oliwy). Do nieprawidłowej pracy jelit przyczynia się również nadmierne spożycie cukrów prostych, a więc cukru i słodyczy.

Spośród technik kulinarnych należy stosować gotowanie, duszenie, pieczenie w folii. Przed spożyciem warzyw i owoców powinno się z nich usunąć pestki i skórki. Należy je rozdrabniać lub jeść dobrze rozgotowane albo w postaci przecierów.

W szczególnie niekomfortowej sytuacji znajdują się osoby mające problem z oddawaniem nadmiernych ilości gazów o przykrym zapachu. Należy wówczas unikać produktów, które mogą temu sprzyjać. Należą do nich: fasola, groch, bób, kapusta, cebula, por, brukselka, kalafior, jaja, sery pleśniowe, napoje gazowane, kawa i inne napoje z kofeiną oraz słodycze.

Istnieją też pokarmy, które mają zdolność absorpcji substancji lotnych, zmniejszając w ten sposób nieprzyjemne zapachy. Są to: zielona sałata, natka pietruszki, żurawina, a także mleczne napoje fermentowane – jogurty lub kefiry.

W profilaktyce wzdęć można też zapominać o odpowiedniej podaży płynów, tj. od 1,5 do 2 litrów dziennie. Wpływają one na prawidłową perystaltykę jelit. Warto przy tym sięgnąć po napary ziołowe – z mięty, rumianku lub koperku.

Tekst: dr Katarzyna Wolnicka – dietetyk, Instytut Żywności i Żywienia w Warszawie


 

4.  Dieta w niealkoholowej chorobie stłuszczenia wątroby

 

Jest spowodowana nadmiernym gromadzeniem tłuszczuw komórkach wątroby,co prowadzi do poważnych powikłań zapalenia, marskościi, raka pierwotnego wątroby.

Dotyczy 75% osób z nadwaga najczęściej ludzi w wieku 40-60 lat, jednak również stwierdza się cechy stluszczenia wątroby już u niemowląt i uczniów szkół podstawowych.

Główne przyczyny to:

- nadwaga lub otyść ( obecne u co 2 dorosłego Polaka i u co 5 dziecka i nastolatka)

- mała aktywność fizyczna

- złe nawyki żywieniowe, które prowadzą do rozwoju zespołu metabolicznego i jednocześnie do rozwoju choroby stłuszczeniowej wątroby

 

Parametr

 

Wartość

 

Otyłośc brzuszna (obwód talii) Mężczyźni

Kobiety

 

 

       >94cm

       >80cm

 

Stê¿enietrójglicerydówwsurowicykrwi

 

      150mg/dl

 

Stężnie cholesterolu HDL

Mężczyźni

Kobiety

 

 

 >40 mg/dl

 >50 mg/dl

 

Ciśnienie tętnicze

 

Skurczowe:       >=130mmHg

Rozkurczowe:      >=85mmHg

 

Glikemia na czczo

 

>=100mg/dl

 

LECZENIE

To zmiana stylu życia– sposobu żywieniai aktywności fizycznej wraz ze zmniejszeniem masy ciała

Średniou bytek 1 kg masy ciała równa się ubytkowi 1 cm w obwodzie talii. Chudnięcie w tempie 0,5 – 1kg na tydzień jest najkorzystniejsze dla organizmu. Spadek wagi o 10 kg powoduje spadek stężenia trójglicerydów o 30%, cholesterol LDL o 15% i wzrost dobrego cholesterolu – HDL o 8%.

1.Odżywianie

Najlepsze metody przygotowania potraw to: gotowanie na parze, gotowanie w małej  ilości wody oraz pieczenie. Wskazane jest stosowanie ziół, by móc ograniczyć solenie do1 małej łyżeczki (5 g) soli dziennie.

 

 

Rodzaj pokarmu

 

Wskazane

 

Unikanie

 

Produkty zbożowe

 

Chleb graham,żytni, razowy, płatki owsiane, kukurydziane,ciemny ryż ,kasze gruboziarniste, makaron pełnoziarnisty

Ciasto francuskie, ciasto kruche

 

Warzywa, owoce

 

Świeże i mrożone

Soki, napoje owocowe,owoce

i warzywa konserwowane i solone

 

Napoje

 

Woda, herbata, kawa

 

Napoje słodzone, napoje gazowane

”zero kalorii”, „bez cukru”

 

Ryby

 

2-3 x w tygodniu, pochodzenia morskiego - z rusztu, pieczone, gotowane, w galarecie

 

Wędzone, smażone

 

Mięso

 

Białe (kurczak,indyk bez skóry, czerwone chude

(cielęcina ,wołowina, królik, dziczyzna, wędlina drobiowa)

 

 

Cukry

 

maximum 3 łyżeczki

 

Dosładzanie fruktozą

 

Tłuszcze

 

Olej rzepakowy, oliwa z oliwek, margaryny miękkie

 

Smalec,margaryny twarde

 

Nabiał

 

Mleko 0,5%-2%, maślanka, kefir, jogurty niskotłuszczowe, sery białe chude

 

Mleko tłuste, śmietana, mleko skondensowane, majonez, sery białem tłuste, sery żółte, topione, pleśniowe

 

Sosy

 

Sosy na bazie oleju, oliwy, kefiru, jogurtu

 

Majonez, potrawy typu fast food

 

Jaja

 

2 jaja / tydzieñ

 

 

Desery

 

Biszkopt, ciasto drożdżowe, galaretka

 

Lody, kremy, budynie na pełnym mleku, sosy na śmietanie, alkohol

 

Ważne jest, by:

- spożywać4-5 posiłków w odstępach 3 -4 godzinnych

- ostatni posiłek zjeść 3 godziny przed snem

- posiłki należy zjadać w spokoju, by móc spokojnie przeżuwać,co sprzyja pojawianiu się uczucia sytości

- wypijać około2 litrów płynów, w tym 1 litra wody dziennie, co ułatwia opanowanie nadmiernego apetytu i zapobiega powstawaniu bólów głowy przy zmianach dietetycznych

Warto unikać

- nieregularnego odżywiania i podjadania pomiędzy posiłkami

- alkoholu

Do dziennego jadłospisu warto wprowadzić

5-6 porcji dziennie warzyw i owoców

2 porcje dziennie niskotłuszczowych produktów mlecznych

3 porcjedziennie pełnoziarnistych produktów zbożowych

 

Niezależnie od zmniejszenia masy ciała pozytywny wpływ ćwiczeń utrzymuje się do 48 godzin i dla podtrzymania dobrych rezultatów warto ćwiczyć 30-60 minut dziennie przez większość dni w tygodniu.

Korzystne jest stopniowe wprowadzanie aktywności fizycznej, nawet rozpoczynając od 3 x dziennie po 10 min takich sposobów jak spacer do pracy, po zakupy, zamiast podjechania samochodem, czy autobusem a następnie - nordic walking,- jazda na rowerze, - jogging, - pływanie.

Możliwe jest mierzenie aktywności fizycznej krokomierzem (podometrem)

Stopień aktywności fizycznej         Ilość kroków na dzień

Siedzący tryb życia                                         < 5000

Małaa ktywność fizyczna                             5000-7499

Umiarkowana aktywność fizyczna           7500 – 9999

Dobra aktywność fizyczna                            >10 000

Wysoka aktywność fizyczna                         >12 000


Tekst: Opracowanie na podstawie materiałów informacyjnych PRO.MED.PL